پست: 741  |  موضوع مرتبط: عمومی

سنتهای نماز

^{1 ـ دعاى شروع نماز (استفتاح)[1].}

^{2 ـ قرار دادنِ كف دست راست بر پشت دست چپ بر روى سینه هنگام ایستادن (قیام) در نماز حتى هنگامی‌كه نمازگزار از ركوع سر بلند كرده و می ‌ایستد[2].}

^{3 ـ بلند كردن دستها در حالیكه انگشتان به هم چسبیده و دستها باز است تا مقابل كتفها (دوشها) یا مقابل گوشها، در هنگام گفتن تكبیرة الإحرام، و هنگام رفتن به ركوع، و از ركوع برخاستن، و هنگام بلند شدن از تشهد اول (التحیات) براى ركعت سوم[3].}

^{4 ـ بیش از یك بار گفتن «سبحان ربی العظیم» در ركوع و «سبحان ربی الأعلى» در سجده.}

^{5 ـ دعاى بلند شدن از ركوع بیش از این خوانده شود: «رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ»، و همچنین دعاى بین دو سجده را بیش از این بخواند: «رَبِّ اغْفِرْ لِیْ وَارْحَمْنِیْ، وَاهْدِنِیْ، وَاجْبُرْنِیْ، وَعَافِنِی…» تا آخر.}

^{6 ـ در هنگام ركوع، سر را با پشت در یك راستا قرار دادن.}

^{7 ـ در هنگام سجده، بین دستها و پهلوها، شكم و رانها، و رانها و ساقها فاصله ایجاد كردن.}

^{8 ـ بلند كردن دستها تا آرنج از زمین به هنگام سجده. (بلند داشتن ذراع از زمین = فاصله نوك انگشتان تا آرنج را ذراع گویند).}

^{9 ـ در هنگام تشهد اول، و بین دو سجده بر پاى چپ نشستن، در حالیكه پاى راست بر روى زمین بصورت عمودى نصب شده است.}

^{10 ـ در هنگام تشهد آخر بصورت متورك نشستن بدینصورت كه پاى چپ از زیر پاى راست بیرون می ‌آید و شخص بر روى نشیمنگاه خویش قرار می ‌گیرد (مقعدش روى زمین قرار مى گیرد) و پاى راست را همانند تشهد اول بر روى زمین عمودى نصب می‌ كند.}

^{11 ـ از ابتداى تشهد (اول و اخیر) تا آخر آن با انگشت شهادت اشاره كرده و در هنگام دعا كردن آن را به حركت در آورد [4].}

^{12 ـ درود و صلوات ابراهیمى در تشهد[5].}

^{13 ـ دعا كردن در تشهد آخر.}

^{14 ـ در نمازهاى صبح، دو ركعت اول مغرب و عشاء، نماز جمعه و عیدین قرائت سوره‌ها را با صداى بلند خواندن.}

^{15 ـ در نمازهاى ظهر، عصر و ركعت‌هاى سوم و چهارم مغرب، قرائت سوره‌ها را سرّى خواندن. (با صداى یواش و كوتاه خواندن).}

^{16 ـ هر آنچه از آیات قرآن بعد از سوره حمد خوانده می ‌شود ضمن مراعات سنت‌هاى دیگر نماز مانند: گفتن «ربنا لك الحمد» بعد از ركوع براى امام، و مقتدى و منفرد، و همچنین قرار دادن دستها بر زانو در حالت ركوع در حالىكه بین انگشتان باز است.}

^[1]   دعای شروع نماز (باز كردن نماز، استفتاح، استفتاء) دعایى است كه بعد از تكبیرة الإحرام، و قبل از شروع به خواندن فاتحه، خوانده می‌ شود، كه حكم آن سنت است. در اینجا نمونه هایی از دعاهای استفتاح را می ‌نویسیم:

الف ـ «اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَیْنِیْ وَبَیْنَ خَطَایَایَ كَمَا بَاعَدْتَ بَیْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ، اللَّهُمَّ نَقِّنِیْ مِنْ خَطَایَایَ كَمَا یُنَقَّى الثَّوْبُ الأَبْیَضُ مِنَ الدَّنَسِ، اللَّهُمَّ اغْسِلْنِیْ مِنْ خَطَایَایَ بِالثَّلْجِ وَالْمَاِء وَالْبَرَدِ». (البخاری ومسلم).

ب ـ « سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ، وَتَعَالَى جَدُّكَ، وَلاَ إِلَهَ غَیْرُكَ»‌. (أبوداود، الترمذی، النسائی وابن ماجه).

ج ـ «وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِیْ فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِیْفاً وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِیْنَ، إِنَّ صَلاَتِیْ، وَنُسْكِیْ، وَمَحْیَایَ، وَمَمَاتِیْ، ِللهِ رَبِّ الْعَالَمِیْنَ، لاَ شَرِیْكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِیْنَ. اللَّهُمَّ أَنْتَ الْمَلِكُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَنْتَ رَبِّیْ وَأَنَا عَبْدُكَ، ظَلَمْتُ نَفْسِیْ وَاعْتَرَفْتُ بِذَنْبِیْ فَاغْفِرْ لِیْ ذُنُوْبِیْ جَمِیْعاً إِنَّهُ لاَ یَغْفِرُ الذُّنُوْبَ إِلاَّ أَنْتَ. وَاهْدِنِیْ ِلأَحْسَنِ الأَخْلاَقِ لاَ یَهْدِیْ ِلأَحْسَنِهَا إِلاَّ أَنْتَ، وَاصْرِفْ عَنِّیْ سَیِّئَهَا، لاَ یَصْرِفُ عَنِّیْ سَیِّئَهَا إِلاَّ أَنْتَ، لَبَّیْكَ وَسَعْدَیْكَ، وَالْخَیْرُ كُلُّهُ بِیَدَیْكَ، وَالشَّرُّ لَیْسَ إِلَیْكَ، أَنَا بِكَ وَإِلَیْكَ، تَبَارَكْتَ وَتَعَالَیْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوْبُ إِلَیْكَ»‌. (مسلم).

البته غیر از دعاهای ذكر شده، دعاهایی دیگر برای شروع نماز در سنت صحیح رسول الله -صلی الله علیه وسلم- آمده است.

^[2]   زیرا در حدیث آمده است كه: «كان رسول الله -صلی الله علیه وسلم- یضع یده الیمنى على الیسرى، ثم یشد بینهما على صدره وهو فی الصلاة».‌ (مسلم، أبوداود و دیگران).

«رسول الله -صلی الله علیه وسلم- در هنگامی كه در نماز بودند دست راست خویش را بر روی دست چپش قرار می‌داد، سپس آنها را محكم كرده و بر سینه‌اش می‌گذاشت»‌.

در حدیثی دیگر، -صلی الله علیه وسلم- می‌فرماید: «إنَّا معشر الأنبیاء أمرنا بتعجیل فطرنا وتأخیر سحورنا وأن نضع أیماننا على شمائلنا فی الصلاة»‌. (ابن حبان با سند صحیح).

«به ما، گروه پیامبران، فرمان داده شده است كه در خوردن افطارمان شتاب كنیم، و در خوردن سحری‌مان درنگ و تأخیر كنیم، و اینكه (دستهای) راستمان را بر روی (دستهای) چپمان قرار دهیم»‌.

^[3]   زیرا در حدیث آمده است كه: «وكان یرفع یدیه تارة مع التكبیر»‌. (أبوداود، ابن خزیمة، الحاكم و دیگران)، «وتارة بعد التكبیر». (البخاری ومسلم)، «وتارة قبله». (البخاری وأبوداود)، «‌كان یرفعهما ممدودة الأصابع لا یفرج بینها ولا یضمها»‌. (أبوداود، ابن خزیمة، حاكم و دیگران). «وكان یجعلهما حذو منكبیه». (بخاری ومسلم). «وربما كان یرفعهما حتى یحاذی بهما فروع أذنیه»‌. (البخاری وأبوداود).

«رسول الله -صلی الله علیه وسلم- گاهی دستهایش را با گفتن «الله اكبر» بلند می‌كرد، و گاهی بعد از گفتن «الله اكبر» بلند می‌ كرد، و گاهی قبل از «الله اكبر»‌ بلند می‌كرد، در حالیكه انگشتان كشیده و بدون فاصله، (باز از هم) و به هم نمی‌ چسباند.

دستهای خویش را تا موازات دو كتف (دو دوش) بالا می ‌برد، و بعضی از اوقات دستهاى ‌شان را تا موازات دو نرمه گوش بالا می ‌برد.

^[4]   در حدیثی آمده است كه: «كان رسول الله -صلى الله علیه وسلم- یبسط كفه الیسرى على ركبته الیسرى، ویقبض أصابع كفه الیمنى كلها ویشیر بأصبعه التی تلی الإبهام إلى القبلة ویرمی ببصره إلیها». (مسلم، أبو عوانة، ابن خزیمة و دیگران).

«رسول الله -صلی الله علیه وسلم- (در هنگام تشهد) كف دست چپش را بر زانوی چپش پهن می‌ كرد، و تمامی انگشتان دست راستش را جمع كرده و حلقه می‌ كرد، و با انگشت اشاره (انگشت شهادت) به طرف قبله اشاره می‌ كرد، در حالیكه چشمهایش را به آن می‌دوخت و نگاه می ‌كرد».

در حدیثی دیگر آمده است كه: «كان ـ إذا رفع إصبعه ـ یحركها یدعو بها». (أبوداود، ابن خزیمه، ابن حبان و دیگران).

«رسول الله -صلی الله علیه وسلم- آنگاه كه انگشت خویش را بلند می ‌كرد، آن را حركت می ‌داد، و به همراه این عمل دعا می ‌كرد».

^[5]   درود ابراهیمی عبارت است از: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّیْتَ عَلَى إِبْرَاهِیْمَ وَعَلى آلِ إِبْرَاهِیْمَ، إِنَّكَ حَمِیْدٌ مَجِیْدٌ. اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِیْمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِیْمَ، إِنَّكَ حَمِیْدٌ مَجِیْدٌ».

(ترجمه این درود در درس دهم آمده است).