حقوق زوجین از دیدگاه قرآن وسنت

اسلام بر هر یكی از زوجین حقوق و وظائفى مقرر كرده است كه اداى آن لازم واهتمام بر آن واجب است ودر اداى این حقوق هر دو( زن و شوهر) برابر هم مسئولیت دارند بدلیل قول خداوند كه فرموده است (ولهن مثل الذی علیهنّ درجة والله عزیز حكیم) پس بر هر یك از زن و شوهر لازم است با دیگری خوش اخلاق و خوش رفتار باشد ودر كردار وگفتار خود نهایت احترام همسرش را مراعات كند زیرا خداوندمتعال می فرماید:

(وعاشروهنّ با لمعروف) « با همسران خود به خوبی و نیكی رفتار كنید.»

اما حقوقى كه بر زوجین است بشرح زیر می باشد

اول- حقوق شوهر بر زن

مهمترین حقوق شوهر كه بر زن است اطاعت ازاوست وبجز درمواردى كه نافرمانى خداوند و ییامبر اوست او را فرمانبردارى نماید خداوند متعال مى فرماید: (فان اطعنكم فلاتبغوا علیهن سبیلا) - پس اگر زنان از شما اطاعت كردند پس برسر آنها هیچگونه راه ظلم و تعدى را طلب نكنید. اسلام براى ادامه مصالح ازدواج و تشكیل خانواده

و وفا بر آن بر هر یكى از زوجین حقوق و واجباتى مقرر و معین ساخته است وچونكه شوهر قوام و سرپرست خانواده است واز نظر عقل و سیاست كاملترست ودست اراده وقدرت بر دفاع و ایستادگى به مصالح خانواده را دارد لذا بر زن واجب است كه از شوهر اطاعت بمعروف بكند ودر امور حرام و منهیات اطاعت كسى حتى

والدین جائز نیست زیرا كه در حدیث آمده است (لاطا عة فی معصیة انما الطاعة فی المعروف) درحدیث دیگر

اینگونه آمده: (لا تطع المراة زوجها فی زوجها)

واین اطاعت مبنی بر احترام وایجاد یك زندگی خوشگوار در خانواده و وفاى زن برای شوهر در مقابل ایستادگی او به تكالیف امور خانواده می باشد نه اینكه زن اسیر شوهر است. ودیگر امور اینكه زن در جهت پاسداری از

حیثیت و شرف مرد و محافظت از اموال واولاد و دیگر امور از هیچ تلاشى كوتاهی ننماید. زیرا خداوند متعال

مى فرماید: (فالصّالحات قانتات حافظات للغیب بما حفظ الله) «زنان نیكوكارآنهایند كه فرمانبردار (مطیع اوامر خداوند و دستورات شوهران خود) بوده واسرار زناشوئی را نگه می دارند، زیرا كه خداوند به حفظ آنها دستور داده است». وپیامبر گرامی اسلام می فرماید: « حق شما بر زنانتان آن است كه اجازه ندهند پای زنان ومردانی كه شما دوست نمی دارید به منزلتان باز شود» دیگر اینكه زن بدون اجازه و اطلاع همسر از منزل خارج نشود، وهنگامی كه از منزل خارج گردید سر به زیر و با وقار راه برود واز كلام و كردار بد و ناروا پرهیز نماید اما زنیكه نافرمان شوهرش باشد عبادتش قبول نمی شود. در صحیح ابن خزیمه و ابن حبان از حدیث جابر آمده است (ثلاثة لا تقبل لهم صلاة ولاتصعد لهم الی السّماء حسنة، العبد الآبق حتی یرجع، والسّكران حتی یصح و المراة السّاخطة علیها زوجها حتی یرضی) « سه كس اند كه نماز ایشان قبول نمی شود، وهیچ نیكی از آنان به آسمان نمی رود. 1- غلامی كه از سید خود گریخته تا اینكه باز گردد 2- مستی كه بسبب شراب خوردن وغیره بیهوش شده است تا اینكه سالم باشد 3- زنی كه شوهرش از او ناراحت است تا اینكه راضی شود.»

دوم- حقوق زن بر شوهر

همچنان اسلام برای زن حقوق و واجباتی قائل است، و برای راحت واطمینان واسقرار او كفیل شده است كه شوهر باداء كردن آن مكلف است، و من جمله از آن حقوق: 1- حسن معاشرت است كه شوهر با زن به بهترین روش با او رفتار و زندگی نماید. وبا تندی و شدت با او برخورد ورفتارنكند. واز هیچ تلاشی برای اكرام واحترام

هرچه بیشتر او كوتاهی ننماید زیرا خداوند متعال می فرماید: (وعاشروهنّ بالمعروف)

« با همسران خود به نیكی و خوبی رفتار كنید » پیامبر اسلام در این رابطه می فرماید: (خیركم خیركم لاهله) « بهترین شما كسی است كه با اهل خود خوبتر باشد. » ودر حدیث دیگر می فرماید: (اكمل المؤمنین ایماناً احسنهم خلقاً والطفهم باهله) « كامل ترین مؤمنان از روی ایمان كسی است كه از نظر اخلاق خوبتر باشد، وبا اهل وخانواده خود بسیار نرمی و مهربانی كند. » و چونكه از نظر اسلام شوهر بزرگترین مسئول خانواده است

لذا بر راعی و مسئول لازم است كه بر رعیت احسان و لطف وكرم داشته باشد واز فساد و عناد وكینه واذیت كردن آنها اجتناب كند. امام غزالی رحمه الله می گوید: (از حقوق زن حسن معاشره به احسان و معروف است كه

شوهر با وی بخوبی زندگی كند، واخلاق خوب داشته باشد)

2- نفقه ومسكن: از حقوق دیگر زن بر شوهر خوراك، لباس، مسكن و دیگر مایحتاج او می باشد كه بعد از انعقاد نكاح شرعی و تسلیم شدن زن، بر شوهر لازم می شود. ودلیل وجوب نفقه، لباس و مسكن قول خداوند است.

( وعلی المولود له رزقهن وكسوتهن بالمعرف لاتكلف نفس الا وسعها)« بر عهده صاحب فرزند (پدر) است كه

خوراك و پوشاك مادر را به حد متعارف بدهد، و هیچكس جز به اندازه توان خود مكلف نیست» در جای دیگر

نیز می فرماید: (لینفق ذوسعه من سعته، و من قدر علیه رزقه، فلینفق مما اتاه الله) « صاحب وسعت بر حسب

قدرت مالی خود نفقه كند، وكسی كه مبتلا به تنگی وفقر شده است هر چه كه خدا به او داده است نفقه كند»

3- محافظت بر دین و اخلاق زن: از جمله حقوق زن بر شوهر این است كه شوهر برای اصلاح امور دینی و

اخلاق زوجه خود اقدام كرده ودر فلاح و رستگاری او سعی كند چنانچه زن از عقاید و احكام وارزشهای دینی

نا آگاه باشد، مرد برای تعلیم و آگاه نمودن او از هیچ تلاشی فروگذار ننماید، و اگر خود نمی توانست به او اجازه

بدهد كه در مجالس و كلاسهای آموزش علم و دانش حضور پیدا كند. زیرا نیاز او به آگاهی و معرفت دینی و اخلاقی دست كمی از احتیاج او به خوراك و پوشاك ندارد. وبرای نگه داشتن او از انحراف و گرفتاری دنیا و

شقاوت آخرت زنان نیز همچون مردان به ایمان وعمل صالح احتیاج دارند، وبدون علم و دانش كافی نمی توانند

به مسئولیتهای خود عمل كنند، و آنگونه كه شایسته است نمی توانند فرزندانشان را تربیت دینی و اجتماعی بنمایند

«ومن الله توفیق»

www.bandarkuhstak.com

ابوصلاح

balal_salah@yahoo.com