توبه از گناهان کبیره

دکتر یوسف قرضاوی

سوال: نظر شما در باره شخصی که مرتبک یک یا چند گناه مانند ارتکاب به عمل زشت زنا و شبیه آن، تهمت ناروا زدن به زنان پاکدامن، خوردن ناروای مال مردم چیست؟ البته بعد از آنکه فرد گناهکار از درگاه خداوند توبه خالص کرده باشد. همچنین حکم او در رابطه با حقوق مالی مردم که به خاطر فقر و نداری توان بازپرداخت آن را ندارد، چگونه است؟
جواب: در باره این سه جرم که برادرمان در مورد آن سوال نموده است لازم است عرض کنم که:

اولاً، راجع به زنا، گناهکار می تواندازدرگاه خداوند متعال توبه کند واز عمل خود نادم و پشیمان گردد و در پیشگاه خداوند طلب مغفرت نماید وعزم راسخ داشته باشد همانگونه که شیر به پستان بر نمی گردد او هم قطعاً مرتکب چنین گناهی نشود.
بعضی از عالمان در این باره سختگیری نموده و گفته اند برای صحت توبه، شخص زانی باید نزد خانواده آن کسی که در حق او مثلاً عمل زنا گرفته برود و درخواست استحلال و چشم پوشی نماید؛ زیرا چنین کاری، سهمی از حقوق بندگان را در بر دارد و باید از حقوق آنان طلب بخشش نماید. به این معنا مرد زناکار نزد کسی که میخواهد ازاو درخواست عفو و بخشش کند برود و به او بگوید: من با همسر تو و یا با دختر تو و یا... عمل زنا انجام داده ام و تقاضای عفو و گذشت را دارم و میخواهم از گناهم گذشت کنی و مرا ببخشی و طبیعی است که چنین کاری نه معقول است و نه شدنی؛ زیرا هر کسی چنین کاری را انجام دهد یا کشته خواهد شد و یا با او مقابله به مثل می شود. به این ترتیب محققان گفته اند که توبه از زنا فقط باید بین انسان و پروردگارش باشد که اگر از آن توبه استغفار نمود، امید آن میرود که خداوند او را عفو و بخشش قرار دهد.

امام در مورد تهمت زدن به زنان پاکدامن که آن هم از گناهان کبیره می باشد و از هفت نوع گناه مهلک دنیایی و قیامتی شخص می باشد. خداوند متعال می فرماید: «إن الذین یرمون المحصنات الغافلات المومنات لعنوا فی الدنیا و الاخرة لهم عذاب عظیم * یوم تشهد علیهم السنتهم و ایدیهم و ارجلهم بما کانوا یعلمون» (نور 23-24) بی گمان کسانی که به زنان پاکدامن بی خبر و با ایمان نسبت زنا می دهند در دنیا و آخرت لعنت شده اند و برای آنها عذابی سخت خواهد بود. در روزی که زبانها و دستها و پاهایشان برضد آنان به آنچه انجام می دادند شهادت می دهند.
خداوند برای کسی که تهمت زنا به زنان پاکدامن می زند در دنیا مجازاتی به نام «حدقذف» معین کرده است و آن هشتاد ضربه شلاق می باشد و این عقوبت دنیایی اوست. و گناه چنین کسی چنان شدید است که گواهی و شهادت او رد  می شود و درهیچ مورد پذیرفته نیست و این را «عقوبت معنوی» می نامند که به وسیله این عقوبت اطمینان و اعتماد مردم از او سلب می شود واز یک عقوبت دینی دیگر برخوردار است که خداوند می فرماید:
«و اولئک هم الفاسقون» (نور 4) و اینان از فاسقانند.

و نانه فاسقی را دریافت می دارند....

«إلا الذین تابوا من بعد ذلک و أصلحوا فإن الله غفور رحیم» (نور 5) مگر کسانی که بعد از آن بهتان توبه کرده و به صلاح آمده باشند که خدا آمرزنده و مهربان است.

ولی چنین شخصی چگونه به توبه دست می یابد؟ فقها و پشوایان دینی در آن اختلاف دارند. این گناه مشمول حق خدا و حق الناس (یعنی حقوق زن متهم) می باشد. اگر تهمت زننده در انظار جمع، به فلان زن بی گناه تهمت زده باشد، تو به او با یکی از این دو صورت ایت که یا باید در انظار همان جمع خود را تکذیب کند تا خداوند از او خشنود گردد و یا نزد حق (زن متهم) برود و از ایشان درخواست عفو و بخشایش کند؛ زیرا انسانی که آبروی کسی مکدر نموده و درباره او سخنی گفته باشد که همانند باد به این مکان و آن مکان منتشر شده و یک لکه ننگی بر پیشانی او، خانواده و نسلهای پس از او نهاده باشد و سپس آن تهمت زننده بگوید: خدایا، توبه کردم. چنین توبه ای قطعاً پذیرفتنی نیست، بلکه باید خود را تکذیب کند و اقرار و اعتراف نماید بر اینکه در اتهام ایشان دروغ گفته است و یا صاحب تهمت درخواست عفو بخشودگی کند. دراین موقع صاحب تهمت یا او را عفو می کند و یا عفو نمی کند.

در صورت عدم عفو، باید تهمت زننده مجازات هشتاد ضربه شلاق را ببیند. بعد به سوی خداوند توبه کند... تا توبه او مورد قبول قرار گیرد واما خوردن ناروا و غیر مشورع مال مردم در این مورد باید بگویم که حقوق مالی، باید به صاحبانش باز گردانده شوند و هیچ چیزی حتی شهادت در راه خدا عظیم و بزرگ نیست، ولی با وجود آن هنگامی که شخصی از پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم سوال کرد و گفت: «یا رسول الله اذ قتلت فی سبیل الله تکفر عنی خطایا؟ قال نعم. ثم استدعاه و قال له، ما ذا قلت آنفاً؟ قال: قلت کذا. قال: إلا الدین أخبرنی بذلک جبریل آنفاً» (روایت از مسلم) ای پیامبر خدا صلی الله علیه ولم، اگر من در راه خدا کشته شوم (شهید گردم) این شهادت موجب کفاره گناهانم خواهد شد؟ حضرت صلی الله علیه وسلم فرمود: بلی، و سپس ایشان را خواست و به او فرمود الان چه گفتی؟ آن مرد گفت: شهادت موجب کفاره گناهان من خواهد؟ پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: بجز دیون، اکنون جبرئیل این موضوع را به من اعلام داشت».

در قضیه توبه، دیون و متعلقات آن باید به صاحبانش برگردانده شود. کسی که مال مردم را از طریق رشوه، غصب، غارت، و غش و یا یکی از طرق حرام خورده باشد، سپس بگوید توبه کردم. یا به حج رود و یا در راه خدا جهاد کند و شهید گردد. هیچ کدام از آن گونه موارد (توبه، حج، جهاد و شهادت) موجب کفاره حق الناس از او نخواهند بود و باید جهت صحت توبه حقوق مالی مردم به آنها بازگرداند؛ زیرا در این مورد هیچ گونه تسامحی نیست.
اگر کسی از پرداخت حقوق مالی مردم ناتوان بود، باید نزد صاحبان حق برود و از آنان طلب عفو و بخشودگی کند تا شاید او را آزاد نمایند و اگر از او راضی نشوند، باید نزد خود قصد ونیت جازم داشته باشد که هرگاه به مالی دست یابد آن را به صاحبان حق پردخت نماید و اگر کسی قبل از امکان پرداخت حقوق مالی مردم بمیرد، خداوند در روز قیامت عهده دار حقوق صاحبان حق خواهد شد. خداوند بسیار بخشاینده و آمرزگار است.

به نقل از سایت سنی انلاین