رأی صحابه علیه یكدیگر و گواهی آنها بر تغییر سنت پیامبر

اآیا اصحاب سنت پیامبر -صلى الله علیه وسلم-
را تغییر داده اند!
شیعیان  به نقل از ابوسعید خدری می گویند: «رسول خدا در روز عید فطر و قربان به مصلّی می‌ رفت، اولین چیزی كه آغاز می‌ كرد نماز بود، سپس رو به سوی مردم ایستاده و مردم در مقابل او در صفهایشان نشسته و آنها را موعظه و توصیه كرده‌ و اندرز می‌ داد، اگر می ‌خواست كه موضوعی را مطرح كند و یا به آنها دستوری بدهد، چنین می‌ كرد، و باز می ‌گشت، ابوسعید می‌گوید: مردم بر همین منوال بودند تا اینكه وقتی مروان امیر مدینه بود با او در عید فطر و قربان خارج شدم، وقتی كه به مصلی رسیدیم منبری را دیدم كه كثیر بن صلت آنرا ساخته است، و مروان قبل از نماز می خواست بر بالای آن برود، لباس او را گرفته و او را به طرف خود كشیدم و او مرا به طرف خود كشید. و بر بالای منبر رفته و قبل از نماز خطبه خواند، به او گفتم: به خدا قسم كه تغییر داده ‌اید، گفت: آنچه را كه می ‌دانی گذشت. گفتم: به خدا آنچه را كه می ‌دانم بهترست از آنچه نمی دانم، گفت: مردم بعد از نماز برای ما نمی نشستند پس خطبه را قبل از نماز قرار دادیم» [ بخاری كتاب العیدین، فتح الباری 2/488 ح 956].

جواب
روایت ابوسعید خدری-رضی الله عنه- با این ادعا كه صحابه تغییر سنت داده‌ اند از كارهای بسیار تعجب‌ بر‌انگیز است چون در این روایت هیچ حجتی برای ادعای انان نیست، بلكه در آن دلیلی بر این است كه صحابه به امر سنت قیام كرده‌ اند و كسی را كه برخلاف آن رفته انكار كرده ‌اند و این مطلب كه تقبیح تقدیم خطبه بر نماز عید توسط مروان از زبان صحابی جلیل ابوسعید خدری-رضی الله عنه- است. 
صحیح اینست كه صحابه بودن مروان ثابت نیست و هنگامی كه پیامبر -صلى الله علیه وسلم- وفات نمود او بچه‌ای هشت ساله بود كه بعد از تبعید پدرش از طرف پیامبر -صلى الله علیه وسلم- به طائف در آنجا بود[الاستیعاب، ابن عبدالبر، چاپ شده با الاصابة 10/70 و الاصابة، ابن حجر 9/318.].

ابن‌اثیر می گوید: «او پیامبر -صلى الله علیه وسلم- را ندیده است چون وقتی كه پیامبر -صلى الله علیه وسلم- پدرش (حكم) را به طائف تبعید نمود، آنجا می ‌زیست و هنوز بچه‌ای بود كه به عقل نرسیده بود»[اسد الغابة 5/139].

ذهبی او را از بزرگان تابعین شمرده است[سیر لاعلام النبلاء 3/476].

و ابن‌حجر می گوید: كسی را ندیده‌ ام كه به طور قطعی به صحابی بودن او سخن گفته باشد[الاصابة 9/318].

بنابراین عملكرد مروان بر صحابه نباید تحمیل شود، مخصوصاً اینكه صحابه‌ای كه در آن صحنه حاضر شده یعنی ابوسعید خدری، عمل او را انكار كرده‌ است. عمل مروان مبنی بر تقدیم خطبه بر نماز عید اگر چه درست نیست، اما علما گفته ‌اند كه او از سر اجتهاد این كار را كرده است.

ابن‌حجر در شرح حدیث بعد از قول مروان می‌ گوید: «مردم بعد از نماز برای ما نمی‌ نشستند.» از این جمله احساس می شود كه مروان با اجتهاد خود این كار را كرده است»[ فتح الباری 2/450].

از ابن‌ منیر روایت شده است كه می ‌گوید: ابوسعید خواست فعل رسول خدا-صلى الله علیه وسلم- را در این مورد واضح و معلوم سازد و مروان آن را حمل بر افضلیت كرده‌ است و به خاطر تغییر اوضاع مردم از عمل به افضلیت عذر خواسته و فكر كرده است اصل سنت كه حفظ بر سماع خطبه می باشد بهتر از حفظ هیئت آن است كه از شروط آن نیست[فتح الباری 2/450].
به نقل از
دفاع از اهل بیت
با اندكی تلخیص