پست: 173  |  موضوع مرتبط: عمومی

نگاهی به خلافت راشده ی سیدنا عثمان رضی الله عنه

خلافت حضرت عثمان رضی الله عنه بر همان پایه های خلافت دو خلیفه ی قبلی مبتنی بود از نظر عدل و مساوات، اجرای احكام شریعت، امر به معروف و نهی از منكر و برقراری نظم و امنیت همانند گذشته بود.

در تاریخ طبری از سالم بن عبدالله نقل شده كه: حضرت عثمان رضی الله عنه بعد از خلیفه شدن به جز سال آخر هر سال به حج خانه خدا می رفتند.... امنیت را برای مردم تامین كردند. به اعمال و والیان تمام مناطق اعلام كردند كه هر سال در موسم حج حاضر شوند. همچنین كسانی كه از آنها شاكی هستند نیز حاضر شوند. همچنین برای مردم مناطق مختلف اعلامیه فرستادند كه همه بر نیكویی عامل و از بدیها دوری كنند؛ اهل ایمان خود را ضعیف و ناتوان احساس نكنند؛ زیرا من مددكار مظلوم بوده و انشاءالله حق آنان را از ظالم خواهم گرفت.

عملكرد مردم همواره چنین بود، مگر گروهی چند كه از این روند سوء استفاده كرده و آن را وسیله تفرقه و ایجاد دو دستگی میان امت اسلامی قرار دادند.( 19 )

ابن كثیر در ((البدایه و النهایه)) می نویسد: حضرت عثمان رضی الله عنه تمام استانداران را ملزم ساخته بود تا در موسم حج حضور یابند، و در میان مردم اعلام می شد كه هر كسی از دست مسئولان حكومتی شكایتی دارد، مراجعه كند تا حقش گرفته و به او داده شود.(20)

مفاخر عظیم و جاودان عثمان رضی الله عنه

یكی از بزرگترین و شایسته ترین اقدامات سیدنا عثمان این بود كه جهان اسلام را بر یك مصحف و یك قرائت متحد گردانید. همانا دستور او به نوشتن نسخه های قرآن و ارسال آنها به تمام مراكز حكومتی سرزمین اسلامی به عنوان نسخه رسمی و متحد گردانیدن بر یك قرائت مشهور و متواتر، بزرگترین كارنامه خلافت عثمانی است.( 21 )

امام بدرالدین محمد بن عبدالله الزركشی (متوفی 794ه) می نویسد:

مردم تا پیش از زمان عثمان مختار و آزاد بودند تا آنچه از قرآن را كه یاد دارند به هر قرائتی كه بخواهند، بخوانند. تا اینكه خوف فساد پیش آمده، آنگاه بر قرائتی كه هم اكنون نیز رایج است متحد شدند. بیم مردم چنین مشهور است كه عثمان رضی الله عنه قرآن را جمع نمود، ولی چنین نیست بلكه عثمان رضی الله عنه مردم را با مشورت و اتفاق نظر مهاجرین و انصار بر قرائتی كه مهاجرین و انصار بر آن متفق بودند، واداشتند. زیرا لهجه اهل عراق و اهل شام با هم تفاوت داشت، و در قرائت قرآن و نیز تلفظ كلمات با هم اختلاف داشتند، عثمان جهت ریشه كن ساختن اختلاف قرائت و رسم الخط قرآن اقدام به چنین كاری نمود، زیرا كه پیش از این قرآن با قرائتهای هفتگانه، كه قرآن مطابق آن نازل شده است خوانده می شد. اما نخستین كسی است كه قرآن را در مصاحف جمع كرد ابوبكر صدیق (ض) بود. از علی بن ابی طالب روایت شده است كه فرمود: ((خدا رحمت ابوبكر را، او نخستین كسی است كه قرآن را بین دو لوح جمع كرد)). صحابه در زمان ابوبكر و عمر رضی الله عنها نیازی به اتفاق بر یك قرائت احساس نكردند زیرا در زمان آنها، اختلافی مانند زمان عثمان رضی الله عنه پیش نیامد؛ همانا عثمانی به انجام كار بزرگی توفیق یافت كه وحدت كلمه و ریشه كن شدن اختلاف قرائت و رسم الخط قرآن را تضمین كرد و امت اسلامی را از این بابت آسوده ساخت.( 22 )

سیدنا علی رضی الله عنه می گوید: ((اگر من به جای عثمان بودم، درباره ی نسخه های قرآن و تهیه ی مصاحف رسمی، همان كاری را می كردم كه عثمان كرد))؛ ( لو ولیت ما ولی عثمان لعملت ما عمل) ( 23 ) 

در البدایه و النهایه ابن كثیر، به نقل از سوید بن غفله آمده كه علی بن ابی طالب گفت: ((ای مردم! درباره عثمان جز به نیكی سخن مگویید؛ می گویید كه عثمان قرآنها را سوخت، به خدا سوگند هر چه با مصاحف انجام داد در حضور اصحاب محمد   صلى الله علیه وسلم انجام داد، اگر من هم به جای او بودم همین كار را می كردم)).( 24 )

 _________________________
19- تاریخ طبری: 3/427، چاپ مصر 1357ه
20- البدایه و النهایه: 8/218
21- علامه خوئی، محقق شیعه، در كتاب ((البیان)) ص: 170، این كار سیدنا عثمان را ستوده و از آن تجلیل نموده است.
( مترجم)
22- البرهان، ص: 293، چاپ دار احیاء الكتب  العربیه.
23- همان، ص: 240
24- البدایه و النهایه: 7/218
ahlesonnat