پست: 145  |  موضوع مرتبط: عمومی

حدیث قرطاس در یك نگاه
داستان ((قرطاس)) در كتابهای حدیث به طرق متعدد و متضاد ذكر شده است، دانشمندان اسلامی با تحقیق و بررسی هایی كه به عمل آورده اند ثابت كرده اند كه این روایت بدان گونه كه معروف است صحت ندارد برای اطلاع بیشتر رجوع كنید به كتاب ((سیمای صادق فاروق اعظم، اثر ملا عبدالله احمدیان))، نویسنده در این كتاب تمام طرق این حدیث را مورد بررسی قرار داده است.

پروفسور شبلی نعمانی می گوید: 1- كسالت پیغمبر حدود سیزده روز به طول انجامید. 2- دستور پیغمبر برای آوردن قلم و كاغذ در روز پنجشنبه و فوت او در روز دوشنبه بوده است پس معلوم می شود كه پیغمبر بعد از آن دستور چهار روز زنده بوده است. 3- هیچ روایت مسلمی وجود ندارد كه نشان دهد پیغمبر دچار خبط دفاع شده باشد.

4- در حالی كه عده زیادی از اصحاب در آن لحظه در حضور پیغمبر بودند و این خود می توانست به تعداد اقوال و روایات كمك كند، باز هم جز عبدالله بن عباس كسی دیگر در رابطه با این واقعه قولی یا روایتی بیان نكرده است. 5- عبدالله بن عباس در آن موقع ده و به روایتی سیزده یا چهارده سال داشته است. 6- عبدالله بن عباس شاهد و گواه مستقیم این واقعه نیست زیرا وی در آن موقع در محل حضور نداشته و در جریان وقایع و گفتگوها نبوده است. 7- هیچ دلیل روشن و مسجلی وجود ندارد كه در موقع درخواست قلم و كاغذ از سوی پیامبر، مردم وی را به هذیان گویی متهم كرده باشند.( 20 )

 همچنین دانشمند و نویسنده رومانی، كونستان ویرزیل گیورگیو، می نویسد: ((محمد طوری در اطرافیان نفوذ كلام داشت كه هر چه می گفت از طرف آنها پذیرفته می شد. ایشان كه در هشتاد جنگ كوچك و بزرگ شركت كرد و فرماندهی آنها را بر عهده داشت دلیرتر از آن بود كه نتواند جانشین خود را تعیین نماید و دچار رو در بایستی شود. لذا این روایت قابل قبول نیست)). ( 21)

حق این است كه به موجب این روایت، ابتدا شخص پیامبر گرامی اسلام  زیر سئوال می رود و در مرحله دوم حضرت علی و دیگر اهل بیت كه در آن مجلس حضور داشتند مقصر شناخته می شوند زیرا آنان صاحب خانه بودند و دیگران به عنوان میهمان و عیادت كننده حضور یافته بودند و مسلم است كه روی سخن پیامبر  به آنها بوده است چنانكه در روایتی از مسند احمد تصریح شده است كه حضرت علی فرمود: (( رسول خدا به من دستور داد كه لوحی بیاورم من به خاطر اینكه نمی خواستم از محضر پیامبر  دور شوم (از ترس اینكه مبادا در این اثنا رحلت كنند) عرض كردم: آنچه را می فرمایید به خاطر می سپارم و حفظ می كنم، آن حضرت فرمود: (( شما را به نماز و زكات و خوش رفتاری با زیر دستان (مملوكان) وصیت می كنم)).( 22 )

بنابراین صحت جزئیات روایت قرطاس مورد تردید است.

در روایتی از حضرت علی نقل شده است كه فرمود: (( اگر رسول خدا مرا به جانشینی خود بر می گزید، من از جنگ دست بر نمی داشتم تا حق خود را بگیرم))، نیز می فرماید: ((به خدا سوگند اگر من تنها با دشمن روبرو شوم و جمعیت آنها به قدری باشد كه همه روی زمین را پر كنند، باكی نداشته و نمی هراسم)).( 23 )

علاوه بر آن، اگر علی از جانب خدا و رسول به خلافت منصوب شده بود، هرگز برای او جایز نبود كه بنا بر مصالح اجتماعی یا شخصی، خلافت فرمان خدا عمل كند و از این حق صرف نظر نماید، به خصوص، هنگامی كه مردم به طور اتفاق بعد از شهادت حضرت عثمان t نزد او آمدند به هیچ وجه برایش جایز نبود كه بگوید: (( دعونی و التمسوا غیری . . . و انا لكم وزیرا خیر لكم منی امیراً))( 24 )؛ دست از من بردارید و دیگری را بخواهید و اگر من مشاور شما باشم بهتر از این است كه زمامدار شما باشم.

____________________
20- شرح زندگانی خلیفه دوم، شبلی نعمانی، ص: 54-55، چاپ اول، 1363      
21- محمد پیغمبری كه از نو باید شناخت، ترجمه: ذبیح الله منصوری، ص: 432، چاپ دهم، تهران
22- مسند احمد: 1/145، حدیث شماره: 695، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم
23- نهج البلاغه، صبحی صالح، نامه: 62
24- منبع سابق، خطبه: 92
ahlesonnat.